ANAMUR'UN SESİ
"Anamur'un ve Anamurluların Buluşma Adresi ve Gerçek Sesi..."
arama   site haritası
 

 

ANAMUR
Tarihçe
Coğrafi Durum
Yönetim
Turizm ve Tarım

 

Cumhuriyet  Bayramı Kutlama ve Tepkileri

 

 

Ramazan Bayramı

 

 

KADİR GECESİNİN AYRICALIĞININ SEBEBİ NEDİR?

 

 

RAMAZAN SAYFALARI  İÇİN TIKLAYINIZ

 

 

TANRIM BENİ TÜRK YARATTI

 

BERAT KANDİLİ ANSAYFASI

 

 

BERAT GECESİ-VEYİS ERSÖZ YAZISI

 

 

TARİHİN DİKİZ AYNASI

 

 

MİRAÇ KANDİLİ ÖZEL DOSYA

  

 

 

      MİRAÇ  NEDİR?

 

BABALAR GÜNÜ

ALTTA YER ALAN KONU BAŞLIKLARIMIZDAN DAHA ÖNCEKİ YAYINLARIMIZA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYINIZ:

-ON KASIM ATATÜRK'Ü ANMA GÜNÜ

-ŞEHİT LUTFİ ÖZDEMİR

-ŞEHİTLERİMİZİ UNUTMADIK

-SEVGİLİLER GÜNÜ

-YENİ YIL

-TUNCELİ İSYANI SAPTIRILIYOR

-YİRMİÜÇ NİSAN ULUSAL EGEMENLİK VE ÇOCUK BAYRAMI DOSYASI

-REGAİP KANDİLİ

-ONDOKUZ MAYIS ATATÜRK'Ü ANMA GENÇLİK VE SPOR BAYRAMI

-NEVRUZ TÜRK'ÜN BAYRAMI

-ÖĞRETMENLER GÜNÜ

-MERSİN MİLLETVEKİLİ MEHMET ŞANDIR İSRAİL'İ ANLATIYOR

-KÜTÜPHANELER HAFTASI

-İSTİKLÂL MARŞIMIZIN KABULÜ

-ÇANAKKALE GEÇİLMEZ

-ANNELER GÜNÜ

-ABD MALLARINI BOYKOT EDELİM

-BAŞBUĞ ALPARSLAN TÜRKEŞ

-ANAMUR'A SAHİP ÇIKALIM

-TÜRKÇÜLER GÜNÜ

-OĞUZ BOYLARI (SOYUMUZ)

*********

KURBAN VE KURBAN BAYRAMİ-Ömer-Lutfi-ERSOZ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

           

 

  Farklı Bir Açıdan Kurban

 

Prof.Dr. Beşir GÖZÜBENLİ

 

Kurban kelimesi, Türkçe kökenli olmamakla birlikte, Türkçeleşmiş bir kelimedir. Arapça kökenli olan bu kelimenin sözlük anlamı, mastar olarak "yaklaşmak", isim olarak ise "yakınlık sağlamaya vesile olan şey" anlamına gelmektedir. Özellikle de Allah'a yakınlık sağlamaya vesile olan şeyleri ifade etmek için kullanılmaktadır.

05.11.2011 tarihinde www.anamurunsesi.com yazdı.

    

 Farklı Bir Açıdan Kurban

 

Prof. Dr. Beşir GÖZÜBENLİ

 

Giriş

 

Kurbanlık Tekeler Yörükler Tarafından Toroslarda Beslenir.Kurban kelimesi, Türkçe kökenli olmamakla birlikte, Türkçeleşmiş bir kelimedir. Arapça kökenli olan bu kelimenin sözlük anlamı, mastar olarak "yaklaşmak", isim olarak ise "yakınlık sağlamaya vesile olan şey" anlamına gelmektedir. Özellikle de Allah'a yakınlık sağlamaya vesile olan şeyleri ifade etmek için kullanılmaktadır.

 

Dini bir terim olarak kurban ise, ibadet maksadıyla belirli vakitte belirli şartları taşıyan bir hayvanı usulünce kesmek, ya da bu şekilde kesilen hayvanın adıdır.

 

Kurban bayramında kesilen hayvanı belirtmek üzere Türkçe'de, Arapça kökenli "kurban" kelimesi kullanıldığı halde, Arapça'da bu kavramı ifade etmek üzere daha ziyade, "udhıyye" ve "dahıyye" kelimeleri kullanılmaktadır. Kurban bayramındaki kurbanı ifade etmek için bu kelimelerin tercih edilmesi, genel kanaate göre, kesim vaktinden (kuşluk - "duha" vaktinde kesilmesinden) dolayıdır.

 

İnsanlık tarihi boyunca bütün semavi dinlerde kurban ibadetinin mevcut olduğu bilinmektedir. Ancak zaman içerisinde, başta Yahudilik ve Hıristiyanlık olmak üzere bazı semavi dinlerdeki kurban anlayış ve uygulamaları değişikliğe uğramıştır. Semavi dinlerin dışındaki dinlerde de, şekil ve gaye yönüyle farklılıklar bulunsa bile, kurban ibadetinin mevcut olduğu bilinmektedir.

 

Kurban Çeşitleri

 

Kurbanlıklar itinalı birşekilde yüzülmelidir.İslam dininde kurban ibadeti, bir çok çeşidiyle önemli bir yere sahiptir. Kurban denilince, genellikle kurban bayramında ibadet niyetiyle kesilen kurban akla gelmekteyse de, İslam dinindeki ibadetler arasında, yine Allah rızasını kazanmak için ibadet niyetiyle kesilen başka kurban çeşitleri de bulunmaktadır.

 

İslam'daki kurban çeşitleri başlıca şunlardır:

 

a- Kurban bayramında kesilen kurban (udhiyye),

 

b- Adak (nezir) kurbanı,

 

c- Hacda kesilen kurbanlar,

 

d-Akika kurbanı,

 

e- Nafile (tatavvu) kurbanlar.

 

Bu kurban çeşitlerinin dini hükümleri veya mükellefiyet dereceleri ile, yükümlülük şartları ve kesilen kurbanların etinden yararlanma kuralları da aynı değildir.

 

Bu çalışmada ağırlıklı olarak kurban bayramında kesilen kurbanın (udhiyye) dini hükmü üzerinde durulacaktır. Bu itibarla yazıda mutlak olarak zikredilen "kurban" ifadesi, kurban bayramında kesilen kurbanı ifade etmektedir.

 

Kurban Bayramı'nda Kesilen Kurbanın (Udhiyye) Dinî Hükmü kurban bayramında kesilen kurban (udhiyye), İslam dinindeki mali ibadetlerden birisidir. Kurbanın meşruiyeti konusunda İslam alimleri görüş birliğinde oldukları halde, kurbanın dinî hükmü konusunda görüş birliği sağlanamamıştır.

 

Müçtehitlerden bazıları, kurban ibadetini İslam'ın değerler sisteminde en üst düzey hüküm olan farz hükümler kapsamında kabul ederken; bazıları, farza göre daha aşağıda, yani, ikinci derecede mükellefiyet olan vacip (Hanefi anlayışındaki vacip) kapsamında görmüş; bazıları da, müekked ayni sünnet olarak değerlendirmiştir. Kurbanı müekked sünnet olarak görenlerden bazıları ise, bir ailede kurban kesmeye mali olarak gücü yeten kimse için müekked ayni sünnet iken, bu kimsenin aile fertlerinden kurban kesmeye (mali) gücü yetmeyenler adına ise, kifai sünnet olduğunu kabul etmişlerdir.

 

Kurbanın dini hükmünün daha net bir şekilde ortaya konulmasına katkı sağlamak açısından, önce Kur'an ve Sünnet'teki konuyla ilgili ayet ve hadisleri sistematik olarak zikretmek faydalı olacaktır.

 

a- Kur'an-ı Kerim'de Kurban:

 

Kur'an-ı Kerim'de çeşitli vesilelerle birçok ayette kurban ibadetinden bahsedilmektedir. Kurban ibadetinin yer aldığı ayetlerin neredeyse tamamında, doğrudan veya dolaylı olarak Hz. İbrahim (a.s.) ile ilgili bir boyut bulunduğu görülmektedir.

 

Yukarıda da işaret edildiği gibi, Kur'an-ı Kerim'de (Maide 5/27), (Al-i İmran 3/183), (Ahkaf 46/28 surelerinde) "kurban" kelimesi yer almaktaysa da, bu ayetlerde geçen "kurban" kelimesi dini bir terim olan kurban (udhiyye, nesike vb.) anlamında kullanılmayıp, kelimenin sözlük (yakınlaşmak -yaklaşmaya vesile olan şey) anlamında kullanılmıştır.

 

Kur'an-ı Kerim'de Saffat, Hac, En'am, Maide, Bakara, Fetih ve Kevser surelerinde ise, doğrudan doğruya dini terim anlamındaki kurbanı, yani kurban ibadetini konu eden ayetler bulunmaktadır.

 

Bu ayetlerden bir kısmı, hac ibadetinin bir parçası olan hedy kurbanlarıyla ilgili; bir kısmı, normal durumlarda başlı başına bir ibadet olan udhiyye kurbanıyla ilgili; bir kısmı ise, genel anlamda kurban ibadetinin esaslarıyla ilgilidir. Nitekim, Hac suresindeki konuyla ilgili ayetlerden, 28-33. ayetler hacdaki hedy kurbanı ile ilgili, 34-37. ayetler ise, genel anlamda kurban ibadetiyle ilgilidir. Enam suresinin 162. ayeti ile, Kevser suresinin 2. ayeti de, genel anlamda kurban ibadetiyle ilgilidir. Bakara suresinin 196. ayetinde geçen "nüsuk" kelimesi ("nesike" kelimesinin çoğulu), kurban anlamına gelmektedir; ama bu ayette geçen kurbanla (nüsuk), kurban bayramında kesilen kurban kastedilmeyip, haccın ifası esnasındaki bir noksanlıktan (ihsar) dolayı kesilmesi gereken kurban kastedilmektedir. Bu çeşit kurbanların da hedy kapsamındaki kurbanlardan olduğuna yukarıda işaret edilmişti. Ayrıca, Maide suresinin 2, 95 ve 97 ile, Fetih suresinin 25. ayetlerinde de hedy kurbanından bahsedilmektedir.

 

Saffat suresindeki, Hz. İbrahim'in (a.s.) Cenab-ı Hak (c.c.) tarafından tabi tutulan imtihandan başarıyla çıkması süreciyle ilgili ayetlerde (100-112) de, genel anlamda kurban ibadetinden bahsedilmektedir.

 

Bilindiği gibi Hz. İbrahim (a.s.), Kur'an-ı Kerim'de çeşitli yönleriyle model bir şahsiyet olarak, hakkında en geniş bilgi verilen peygamberlerden birisidir. Aynı zamanda, Hz. İbrahim (a.s.), Kur'an-ı Kerim'de bizler için örnek ("üsve-i hasene" numune-i imtisal) teşkil etmesi açısından, Peygamber Efendimiz Hz.Muhammed (s.a.s.) ile birlikte (Ahzab, 21), özel olarak zikredilen iki peygamberden de birisidir. (Mümtehine, 4).

 

Saffat suresinde, Hz. İbrahim'in duaları sonucu halim bir erkek evlatla (Hz. İsmail) müjdelendiği ve çocuk babasıyla koşup oynayacak çağa geldiğinde, Hz. İbrahim'in (a.s.) rüyasında onu kesiyorken gördüğü ve durumu oğluna açıp, görüşünü sorduğunda, oğlundan "… Babacığım emredildiğin şeyi yerine getir, inşallah beni sabredenlerden bulacaksın (sabredenlerden olduğumu göreceksin)" şeklinde bir cevap aldığı ifade edilmektedir. Konunun devamındaki ayetlerde ise, "Baba oğul her ikisi de (bu emre) teslimiyet gösterip, onu (çocuğu babası kesme vaziyeti almak üzere) alnı üzerine yatırınca, "Ey İbrahim, rüyanı gerçekleştirdin, işte biz muhsin olanlara böyle karşılık veririz. Gerçekten bu açık - açıklayıcı (mubin) bir imtihandır, diye nida ettik. Ve oğlunu büyük bir kesim (kurban - zibh) karşılığında kurtardık. Sonradan gelenlere de (konuyla ilgili mesajı) onun namına bıraktık. İbrahim'e selam olsun. Biz muhsinlere bu şekilde karşılık veririz. O gerçekten mümin kullarımızdandır. Ve O'na salihlerden bir nebi olarak İshak'ı müjdeledik". (Saffat 100 -112).

 

Bu ayetlerde dikkat çekilen birkaç hususa kısaca işaret etmekte fayda mülahaza ediyoruz.

 

Birincisi: Oğlunun "emredildiğin şeyi yerine getir" şeklindeki cevabından, Hz. İbrahim'in gördüğü rüyanın normal bir rüya olmayıp vahiy olduğu anlaşılmaktadır.

 

İkincisi: Hz. İbrahim'in oğlunu kesmediği halde, sadece yatırıp kesme vaziyeti almasıyla, rüyasını gerçekleştirdiğinin ifade edilmesi bir çelişki değildir; zira, rüyasında oğluna "seni kestim" demeyip, "kesiyorken görüyorum" demektedir Ayrıca, bu ayetler, hiçbir şekilde, önceki şeriatlarda insan kurbanının meşru olduğu şeklinde de yorumlanamaz. Zira insan kurbanı, semavi dinlerdeki esaslarla hiçbir şekilde bağdaşmaz.

 

Üçüncüsü: Bu olay Hz. İbrahim'in muhsinlik (ihsan) konusunda tabi tutulduğu imtihanların son bir safhasıdır. Nitekim, hem rüyasını yerine getirdiği ifade edildikten sonra, ve hem de bunun açık - açıklayıcı bir imtihan olduğu ifade edildikten sonra, muhsin olanlara böyle karşılık verileceğinin tekrarlanarak zikredilmesi, Hz. İbrahim'in muhsinlik (ihsan) konusundaki imtihanda kesin başarı gösterdiğini anlatmak içindir.

 

Dördüncüsü: Konuyla ilgili ayetlerde geçen "muhsin" kavramını, Türkçe'ye tercüme etmeden "muhsin" olarak aktarmayı uygun gördük. Bilindiği gibi, muhsin, ihsanla davranan kimseyi ifade eder. Çok geniş bir anlam yelpazesine sahip olan ihsan kelimesi ise, en geniş anlamıyla, kişinin her alanda bilinçli ve akl-ı selimle davranmasıdır. Nitekim, meşhur Cibril hadisinde de "ihsan", "kişinin Allah'ı görür gibi ibadet etmesi" olarak tanımlanırken, inanç ve ibadet boyutundaki bilinçliliği ifade etmiştir. Buna göre, mezkur ayetlerde geçen muhsin, ihsanla davranan; yani Allah'ı görür gibi inanan ve bu inancına uygun davranan kişi anlamına gelmektedir.

 

Esasen, ihsan kelimesinin bu terim anlamı, onun kelime anlamıyla doğrudan ilgilidir. Zira, ihsan kavramı, sadece inanç ve ibadet konularına münhasır değildir. Dünyevi işlerde de aklı-ı selimle hareket etmek; güzel işler yapmak; mantıklı davranmak; kişinin bilinçli yani neyi nasıl yapması icap ettiğini bilip buna göre davranmasını da kapsamaktadır. İnanç ve ibadet konularında bu şekilde bilinçli davranmanın en üst seviyesi de, Allah'ı görür gibi inanıp, bu inançla ibadet etmektir.

 

Buna göre, Hz. İbrahim'in (a.s.) ihsan, yani Allah'ı görür gibi davranma (inanç, ibadet ve sair davranışlar) konusundaki imtihanının son safhası anlatılırken, sonradan gelecek insanlara da, hayatlarının her anında ihsanın hakim olması hususunda mesaj verilmektedir. Bu kapsamda kurban ibadeti de, kişinin Hz. İbrahim'in bu sınavını hatırlaması ve kendisinin de muhsin olabilmek için elinden geleni yapması gerektiği konusunda bilinçlenmesi adına önemli bir vesiledir.

 

Kurbanın bu özelliğine, kurban keserken okunması tavsiye edilen, Enam suresinin 162. ayetinde "De ki: şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm hepsi alemlerin Rabbi olan Allah içindir" buyurularak farklı boyutlarıyla dikkat çekilmiştir.

 

Saffat suresinde Hz. İbrahim kıssası anlatılırken, Hac suresinde de kurban ibadetinden bahsedilirken, ilgili ayetlerde öne çıkarılan en önemli hususlardan birisi de, bilinçli şekilde kurban keserek muhsin olabilmektir. Ya da, başka bir ifadeyle, bilinçli şekilde kesilen kurban, sahibinin muhsinliğinin (ihsan seviyesinde oluşunun) göstergesidir. Kur'an-ı Kerim'de (Maide, 2, Hac, 36), kurbanın şeair boyutlu bir ibadet (şeairillah) olduğuna özellikle dikkat çekilip, bundan dolayı da ona ayrıca bir saygı (ta'zim) gösterilmesi istenmektedir. Bunun yanında Hac suresindeki bir ayette (Hac, 32), Allah'ın şeairine saygı (ta'zim) göstermenin kalbin takvasından olduğu farklı bir anlatımla tekrar vurgulanıp: aynı suredeki bir başka ayette (Hac, 37) ise, kesilen kurbanların etlerinin de, kanlarının da hiçbir şekilde Allah'a ulaşmayacağı, ancak insanların takvalarının ulaşacağı ifade edilip, ayetin sonunda da, şuurlu olarak yerine getirilen kurban ibadetinin insanı ulaştıracağı manevi seviyeye dikkat çekmek açısından, "…muhsinleri müjdele" denilmektedir.

 

Hac suresinin 34. ayetinde ise, bütün semavi dinlerde kurban ibadetinin mevcut olduğu açık bir şekilde ifade edilirken, bu ayette aynı zamanda, kurbanın hangi hayvanlardan kesilebileceğine de açıklık getirilmiştir. "Biz her ümmete kurban ibadeti koyduk ki, (Allah'ın) kendilerine rızık olarak verdiği "en'am" (diye isimlendirilen) hayvanlardan bazıları üzerine Allah'ın adını ansınlar. Zira ilahınız bir tek ilahtır; siz de (İbrahim ve İsmail'in teslim olduğu gibi) O'na teslim olun. (Ey Muhammed!) Saygı ile itaat edenleri müjdele." (Hac, 34).

 

Buna göre, kurban olarak kesilebilecek hayvanın, Arapça'da "behimetu'l- en'am" diye ifade edilen hayvanlardan olması gerekir. Bu hayvanlar da, tek tırnaklı olmayan, otla beslenen ve geviş getiren ehli hayvanlar olup, deve, sığır, manda, koyun ve keçidir.

 

Kur'an-ı Kerim'de, eti yenen hayvanlarla ilgili çerçeve çizilirken, başka ayetlerle (Maide,3, Bakara, 173, En'am, 145, Nahl, 115) yasaklandığı açıklananların dışında "behimetu'l- en'am" diye isimlendirilen hayvanların helal olduğu bildirilmiştir. (Maide, 2). Esasen, Arapça'da behime kelimesi, dört ayaklı hayvanların genel adıdır; en'am ise, pençeli hayvanlar ile tek tırnaklı hayvanların dışındaki otla beslenip geviş getiren hayvanlardır. Dolayısıyla, eti yenen hayvanlar kapsamında olduğu halde, dört ayaklı olmayan kara hayvanları ile, deniz hayvanları da, ayette geçen "behimetu'l en'am" kapsamına girmemektedir. En'am suresinin 143 ve 144. ayetleri ile, Nahl suresinin 5-8. ayetleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, behimetu'l-en'am kavramının, otla beslenip geviş getiren, dört ayaklı ehli hayvanları kapsadığı anlaşılmaktadır. Buna göre, deve, sığır, manda, koyun ve keçinin bu kapsamda olduğu nettir. Bu kavramın, karaca, geyik gibi yabani hayvanları kapsayıp kapsamadığı ise tartışmalıdır. Her ne kadar, behimetu'l- en'am kavramının kapsamına girseler bile, Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) in kurbanla ilgili uygulama ve açıklamaları dikkate alındığında, karaca, geyik gibi eti yenen yabani av hayvanlarının kurbanlık hayvanlar kapsamına girmediği anlaşılmaktadır. Ayrıca, kurban edilebilecek hayvanlarla ilgili Hac suresi 28 ve 34. ayetlerde yer alan "min" edatı, "behimetu'l-en'am" kapsamındaki hayvanların da sadece bir kısmının kurban olarak kesilebileceğini göstermektedir. Nitekim, En'am suresi, 143 ve 144. ayetlerinde geçen hayvan isimleri ve Peygamberimizin (s.a.s.) kurbanla ilgili uygulama ve açıklamaları dikkate alındığında, "behimetu'l-en'am" kavramının kapsamındaki hayvanlardan sadece bir kısmının kurban edilebileceği,; bunların da, deve, sığır, manda, koyun ve keçiden ibaret olduğu anlaşılmaktadır. (Bkz., Elmalılı, Hak Dini Kur'an Dili, III, 1548 - 1570, 2071- 2076, V, 3398 - 3406)

 

Dolayısıyla kurbanlık hayvanlarla ilgili değerlendirmelerde, ayetlerdeki bu kayıtların dikkate alınması bilimsel bir zorunluluktur.

 

Kur'an-ı Kerim'de kurbanla ilgili ayetlerde (Hac, 28, 36) bildirilen bir husus da, kesilen kurbanın değerlendirilmesine dairdir. İlgili ayetlerde, kesilen kurbandan kesen kimsenin yemesi (yiyebileceği) emir sigasıyla ifade edilirken, sıkıntıya düşmüş fakirler ile, dilenenler ve haline kanaatkar davranarak dilenmeyenlere de yedirmesi yine emir sigasıyla bildiriliyor.

 

b- Hz. Peygamber'in Sünnetinde Kurban:

 

Hadis kitaplarının kurban (udhiyye - edahi) bölümlerinde yer alan rivayetler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, konuyla ilgili hadisleri başlıca şu şekilde sınıflandırmak mümkündür:

 

a- İslam'ın değerler sistemine aykırı kurban gelenek ve uygulamalarının yasaklanmasına dair hadisler:

 

Bu gruptaki hadislerden bir kısmı, mutlak olarak Allah'tan başkası adına hayvan kesimini şiddetle yasaklayan hadisler (Müslim, H.No: 1978), bir kısmı ise, o günkü Arap toplumunda uygulandığı halde tevhid anlayışına aykırı unsurlar içeren kurban çeşitleri ve uygulamalarının (fera, atire gibi) yasaklandığına dair hadislerdir (Buhari, Akika, 3,4; Müslim, H.No:1976).

 

b- Peygamberimizin (s.a.s.) hiç aksatmadan her yıl kurban kestiğine dair rivayetler:

 

Hadis kitaplarında yer alan rivayetler incelendiğinde, Peygamberimizin (s.a.s.) kurbanın meşru kılındığı yıl olan hicretin ikinci yılından sonra vefatına kadar hiç aksatmadan, her yıl kurban kestiği ifade edilmektedir. (Tirmizi, Edahi,11).

 

c- Yeterli mali imkana sahip olan herkesin kurban kesmesinin gerektiğine dair hadisler:

 

Peygamberimiz’den, (s.a.s.) mali durumu müsait olan Müslümanların her yıl kurban kesmelerini emrettiği birçok hadis nakledilmiştir. Bu hadislerden bir kısmında, kurban kesmenin fazileti anlatılırken, bir kısmında ise, durumu müsait olduğu halde kesmeyenler kınanıyor.

 

Kurban kesmenin faziletiyle ilgili bir hadiste, Peygamberimiz (s.a.s.), Kurban bayramı günü, âdemoğlunun Allah'ın en hoşuna giden amelinin kurban kesmek olduğunu ifade etmiştir. (Tirmizi, Edahi, 1).

 

Mali durumu müsait olduğu halde kurban kesmeyenlerin kınandığı hadislerden birisinde ise, Peygamberimiz (s.a.s.) "Kim imkanı olduğu halde kurban kesmezse, bizim mescidimize yaklaşmasın" buyurarak, konunun önem derecesini farklı bir üslupla belirtmiştir. (İbn Mace, Edahi, 2).

 

d- Yeterli mali imkana sahip her aileye (ev halkına) kurban kesmenin gerektiğine dair hadisler:

 

Yeterli mali imkanı bulunan kimselerin kurban kesmeleri gerektiğini bildiren hadislerin bir kısmında ise, bu mükellefiyet, Peygamberimiz (s.a.s.) tarafından "Ey insanlar, her sene her ev halkına kurban kesmek gerekir" şeklinde ifade edilmiştir. (Tirmizi, Edahi, 18; İbn Mace, Edahi, 2).

 

e- Kurbanın kesim vaktine dair hadisler:

 

Birçok rivayette nakledildiğine göre, Peygamberimiz (s.a.s.) kurbanı bayram namazından önce kesmeyi yasaklamış; hatta, bayram namazından önce kurban kesenlerin kurbanlarını iade etmesi gerektiğini emretmiştir. (Muvatta, Dahaya, 4-5; Müslim, H.No:1960-1962).

 

f- Kurbanlık hayvanlarda bulunması gereken özelliklere dair hadisler:

 

Bu gruptaki hadislerin bir kısmında (çeşitli vesilelerle), kurban edilecek hayvanların yaşıyla ilgili esaslar anlatılmıştır (Müslim, H.No:1963); bir kısmında ise hastalık ve sakatlık gibi sebeplerden dolayı, hayvanların kurban olmasına engel olan durumları açıklanmıştır. (Muvatta, Dahaya, 1-2).

 

g- Kurban etinin değerlendirilmesiyle ilgili hadisler:

 

Kurban etinin değerlendirilmesiyle ilgili esaslar anlatılan hadislerde, bu etlerin, yenilebileceği, yedirilebileceği, biriktirilebileceği ve de tasadduk edilebileceği ifade edilmiştir. Ancak konuyla ilgili bazı rivayetlerde, Peygamberimizin (s.a.s.) önceleri kurban etinin üç günden fazla tutulmaması gerektiğini ifade ettiği, ancak daha sonra bu sınırlandırmayı kaldırdığı ifade edilmektedir. Bu sınırlandırmanın gerekçesinin ise, o günlerde Medine'deki fakir insanların (dışarıdan gelen fakir bedevi ziyaretçiler ve de sıkıntı içindeki başkalarının) da bu etlerden nasiplenmelerini sağlamak olduğunu, bizzat Peygamberimiz (s.a.s.) açıklamışlardır. Dolayısıyla kurban etinin değerlendirilme şekli hakkındaki rivayetlerde açıklanan esaslar, genellikle bu bilgilendirmeden sonra yer almaktadır. (Muvatta, Dahaya, 6-8; Müslim, H.No:1971-1977).

 

İslam alimleri, genel anlamda ibadetlerle ilgili ayet ve hadislerden hareketle, kurbanın da mali bir ibadet olması cihetiyle, kesilen kurbanın etinin veya faydalanılabilecek herhangi bir organının kazanç sağlamak için satılamayacağı, satılırsa da satış bedelinin mutlaka tasadduk edilmesi gerektiği görüşündedirler. Buna göre, kurban etinin, derisinin ve sakatatının da dünyevi bir menfaat sağlamak için satılması caiz değildir. Hatta kurbanın ücretle kestirilmesi durumunda kurbanın etinin veya kesilen hayvanın iktisadi değeri olan herhangi bir parçasının ücret olarak verilmesi de caiz değildir. Yani kurbanın tümünün ibadet amacına uygun olarak değerlendirilmesi gerekir.

 

Hadis kitaplarındaki kurbanla ilgili hadisler bir bütün olarak değerlendirildiğinde anlaşılıyor ki, Peygamberimiz (s.a.s.) her yıl aksatmadan kurban kesmişler ve mali imkanı müsait olan Müslümanların da kurban ibadetini aksatmamaları gerektiğini bildirmişlerdir. Ancak, Peygamberimizin (s.a.s.) çeşitli vesilelerle farz ibadetlerden bahsederken, kurbanı her müslümana farz olan ibadetler (namaz, oruç, zekat ve hac) arasında saymadığı görülmektedir. Yani kurban ibadetinin önem derecesinin vurgulandığı hadislerde, bu ibadetin aynî farz (farz-ı ayn) seviyesinde bir ibadet olmadığı da anlaşılmaktadır.

 

Bu kapsamda, Hz. Ebu Bekir (r.a.) ve Hz.Ömer (r.a.) dönemindeki kurbanla ilgili bazı uygulamalar da, kurban ibadetinin Kur’an ve Sünnet'le sabit olduğu halde, farz olmadığını anlatmaya yöneliktir. (Kurtubi, VX,108). urbanın

 

Hükmü Konusunda Müçtehid İmamların İçtihadları;

 

Konuyla ilgili bu ayet ve hadisleri bir bütün olarak değerlendiren müçtehit imamlardan her birisi, kendi içtihat sistematiğindeki temel ilkeler (usul-ü fıkıh kaideleri) gereği olarak kurban ibadetinin dini hükmünü belirlemeye çalışmışlardır. Konuyla ilgili görüş ayrılıkları, farklı içtihat ilkelerinden kaynaklanmaktadır.

 

Dinen gerekli şartları taşıyan kimselerin kurban kesmesi, İmam Ebu Hanife'ye göre vaciptir.

 

Bu konuda İmam Malik'ten iki görüş nakledilmektedir ki, bu görüşlerden birisine göre kurban kesmek vacip, diğerine göre ise müekked sünnettir. Bilindiği gibi, Maliki içtihat sistematiğinde vacip terimi, Hanefilerin farz teriminin karşılığıdır. Zira Maliki, Şafii ve Zahiriler başta olmak üzere, müçtehit imamların çoğunluğuna göre, özellikle de ibadet konularında farz - vacip ayrımı bulunmamakta ve bu iki terim aynı anlamda kullanılmaktadır.

 

Zahirî mezhebi alimlerinden İbn Hazm, İmam Ebu Hanife'nin kurbanla ilgili görüşünü naklederken "farz" şeklinde ifade etmesi (el-Muhalla, VIII,4), genellikle ilk dönem müçtehitlerinin vacip-farz ayrımı yapmadan, farza vacip, vacibe farz demeleri sebebiyledir. Bundan dolayı, içtihat sistematiklerinde farz-vacip ayrımı netleşmeyen ilk dönem müçtehitlerinin, kurbanın hükmü konusunda vacip derken, Malikilerde olduğu gibi "farz" anlamını kastetmiş olma ihtimalleri oldukça yüksektir.

 

Maliki mezhebinde, kurban konusunda İmam Malik'in iki görüşünden vacip (farz) olduğuna dair görüşü değil, müekked ayni sünnet olduğuna dair olan görüşü mezhepte ağırlık kazanmıştır. Maliki mezhebindeki müçtehitlerden, kurban kesmenin vacip (farz) değil müekked sünnet olduğunu kabul edenler de, kurbanı diğer müekked sünnetlerden daha üst derecede gördüklerinden dolayı, sünnet olduğunu söylerken de, özel olarak önemini vurgulayan ifadeler eklemektedirler.

 

Maliki mezhebinde kurbanın sünnet olduğunu söyleyen fakihlerin konuyla ilgili ifadelerinden anlaşıldığına göre kurban kesmek, normal şartlardaki müekked sünnetlerden daha üst derecede bir konumda olup, ancak farz da değildir. Farz (vacip) ile müekked sünnet arasındaki bu konumlandırma, adeta Hanefilerin vacip anlayışı paralelindedir.

 

Görülüyor ki, kurbanın hükmü konusunda, Malikilerin görüşüyle Hanefilerin görüşü, büyük ölçüde paralellik arz etmektedir.

 

Hanefiler ve Şafiiler başta olmak üzere, müçtehitlerin çoğunluğuna göre ise, koyun ve keçi, kurban mükellefi bir kişi için: deve, sığır ve manda ise, yedi kişi için kurban olarak kesilebilir.

 

Şafiiler, Hanbelîler, Caferiler ve Zeydilerin de içinde bulunduğu müçtehit imamların çoğunluğuna göre, kurban kesmek müekked sünnettir. Hanefi müçtehitlerden İmam Ebu Yusuf'tan da bu konuda iki ayrı görüş nakledilmiştir ki, bunlardan birisine göre kurban kesmek vaciptir, diğerine göre ise müekked sünnettir.

 

İmam Şafii'ye göre, kurban kesmeye gücü yeten kimse, yolcu hatta hac için Mina'da bulunuyor olsa bile, kurban (udhiyye) kesmekle mükelleftir. Fakat İmam Şafii'ye göre, kurban kesmek, gücü yeten kimse için müekked aynî sünnet, bakmakla yükümlü bulunduğu aile fertlerinin her biri hakkında ise, kifai sünnettir. Dolayısıyla, bir ailede kesilen bir kurban, sahibi için ayni müekked sünnetin, aile fertleri içinse kifai sünnetin ifası mahiyetindedir. (Şafii, el-Ümm, II,221-224).

 

Şafiilere göre kurban kesmeye gücü yeten kimsenin kurban kesmesi, müekked sünnet ise de, Şafii içtihat sistematiği içerisinde kurban ibadeti, diğer müekked sünnetlerden daha üst derecede bir mükellefiyettir; ancak farz da değildir. Bilindiği gibi, Şafii içtihat sistematiğinde de, vacip ve farz genellikle aynı anlamda kullanılmaktadır. Dolayısıyla, sünnet ile farz (vacip) arasında ara bir teklifi hüküm bulunmamaktadır. Ancak, kurbanı diğer sünnetlerle aynı seviyede görmedikleri için, normal olarak müekked sünnetlerden üst, farzdan (vacipten) ise daha alt kademede bir ibadet olduğunu belirtirken, bu ara kademeyi ifade eden bir terim bulunmadığı için, müekked sünnet ifadesi yanında bazı kayıtlar koymayı gerekli görmektedirler. İmam Şafii'nin, kurbanın hükmü konusundaki ifadelerinde, kurbanın sünnet bir ibadet olduğunu, terk edilmesini sevmediğini, ancak farz da olmadığını belirtmesi bu durumdan dolayıdır. (Şafii, el-Ümm, II,221-224).

 

Bu yüzden, kurbanla ilgili olarak Şafii mezhebindeki temel fıkıh kitaplarında "terk edilmemesi gereken, dini şeairden olan müekked sünnet" ifadesi yer almaktadır. Dolayısıyla, kurbanın diğer sünnetlerden farklı olarak, sahip olduğu bu özel konumunun, şeair boyutlu bir ibadet olmasından kaynaklandığı ifade edilmiştir. (Nevevi, Mecmu, VIII, 383-384).

 

Bilindiği gibi, Şafii mezhebinde şeair boyutlu mükellefiyetler, özel bir konuma sahiptir. Herhangi bir dini mükellefiyetin şeair (şiar) boyutlu olması, onu değerler sistemi içerisinde daha üst seviyede bir konuma getirmektedir. Şafii mezhebindeki fıkıh kitaplarında, sırf şeair özelliği taşıdığından dolayı, ezan, namazın cemaatla kılınması ve hatta cemaatle namaz kılarken kamet getirilmesi, (farklı içtihatlar bulunmakla birlikte,) müekked sünnet olduğu halde, farz-ı kifaye gibi değerlendirildiği görülmektedir. (Nevevi Mecmu, III, 82 vd.; IV, 182 vd.; Remlî, Nihayetu'l-Muhtac, II, 129 vd.). Şafii içtihat sistematiğinde, şeair özelliğinden dolayı, kifai sünnetler ayni müekked sünnete, kifai farzlar da ayni farzlara göre, sevap ve sorumluluk açısından daha önceliklidir. (İsnevi, Temhid, 74-78).

 

Görülüyor ki, Şafii mezhebindeki anlayışa göre de, kurban kesmenin hükmü sünnet olarak isimlendirilmekle birlikte, normal şartlardaki müekked sünnetlerden daha üst konumdadır. Yani, Şafiilere göre de kurban kesmek farz değildir; ancak şiar mahiyetli olduğu için diğer müekked sünnetlerden de daha üst konumdadır. Hatta, bu değerlendirmelerden, Şafilere göre kurbanın, Hanefilerdeki vacipten daha üst seviyede bir dini mükellefiyet olduğu anlaşılmaktadır.

 

Buna göre, hem Maliki ve hem de Şafii mezhebinde yazılan fıkıh kitaplarındaki, kurbanın (udhiyye) sünnet olduğuna dair ifadelerden hareketle, bu ibadetin gerektiği gibi önemsenmemesi sonucuna götüren değerlendirmeler bilimsel olmaktan uzaktır.

 

Sonuç yerine:

 

Kurban kesmenin önemine dair hadislerdeki vurgulu ifadelerden, Peygamberimizin (s.a.s.), ümmetinden mali durumu müsait olanların kurban kesmemesini kabullenemediği, hiç kimsenin kurban borcuyla Allah'ın huzuruna çıkmasını istemediği için de, kestiği kurbanların sevabına ümmetini de iştirak ettirmiştir. Bu uygulama, Peygamberimizin (s.a.s.) ümmetinden hiç kimsenin kurban ibadetinin sevabından mahrum kalmasını arzu etmediğini göstermektedir. İşte, Peygamberimizin (s.a.s.) kurban kesimi esnasında, kestiği kurbanın kabul edilmesi için dua ederken, "Bu (kurban) benim adıma ve ümmetimden kurban kesmeyenlerin (kesemeyenlerin) adına" demeleri (Ebu Davud, Edahi,8; Tirmizi, Edahi,10), bu açıdan önemli mesajlar ihtiva etmektedir.

 

Hadis Kaynakları Dışında İstifade Edilen Eserler:

 

Ali Bardakoğlu, "Kurban" md. DİA, c. 26, s. 433-440.

Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'an Dili, İstanbul-1960

İbn Manzur, Lisanu'l-Arab, "Behime" ve "En'am" maddeleri.

İmam Şafii, el-Ümm, Beyrut ty.

Sahnun, el-Müdevvenetü'l-kübra, Beyrut: Daru Sadır, 1905.

Nevevi, el-Mecmuu şerhi'l-mühezzeb, Darü'l-Fikr, [t.y.]

İsnevi, et-Temhid fi tahrici'l-furu' ale'l-usul (thk. Muhammed Hasan Hayto 3. bs.) Beyrut: Müessesetü'r-Risale, 1984.

Kurtubi, el-Cami' li-ahkami'l-Kur'an, Kahire: Darü'l-Hadis, 1996/1416.

Taberi, Camiü'l-beyan fi tefsiri'l, Beyrut: Darü'l-Ma'rife, 1986.

Razi, et-Tefsirü'l-kebir = Mefatihü'l-gayb, Beyrut: Darü'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1990/1411.

Ebu's-Suud, Tefsiru Ebüssuud = İrşadü'l-akli's-selim ila mezaya'l-Kur'an-ı Kerim, Kahire: Darü'l-Mushaf; Mektebetu ve Matbaatu Abdurrahman Muhammed, [t.y.]

İbnü'l-Arabi, Ahkamü'l-kur'an (thk. Ali Muhammed Bicavi) Kahire: İsa el-Babi el-Halebi, 1974.

Cessas, Ahkamü'l-kur'an (thk. Muhammed es-Sadık Kamhavi.) Beyrut: Daru İhyai't-Türasi'l-Arabi, 1985.

Serahsi, el-Mebsut, Kahire, Matbaatü's-Saade.
İbn Rüşd, Bidayetü'l-müctehid ve nihayetü'l-muktesıd, Kahire, el-Mektebetü't-Ticareti'l-Kübra, [t.y.]

Ali Rafet Özkan, Dinlerde Kurban Kültü, Ankara-2003.

Ahmet Güç, Çeşitli Dinlerde ve İslam’da Kurban, İstanbul, 2003.

Ö. Nasuhi Bilmen, Büyük İslam ilmihali, İstanbul: Bilmen Yayınevi, [t.y.]

Tashihiko İzutsu, Kur'an'da Dini ve Ahlaki Kavramlar, çev. Selahattin Ayaz, İstanbul - 1997.

İbn Kudame, el-Mugni (tahkik: Abdullah b. Abdülmuhsin Türki, Abdülfettah Muhammed el-Hulv) Kahire: Hecr li't-Tıbaa ve'n-Neşr, 1992.

Remeli, Nihayetü'l-muhtac ila şerhi'l-minhac, Beyrut: Darü'l-Fikr, 1984.

İbn Hazm, el-Muhalla, (tahkik Ahmed Muhammed Şakir) Kahire, İdaretü'l-Tıbaati'l-Müniriyye, 1349.

 

Kaynak : http://www.yeniumit.com.tr 

 

Yeni Umut/Sayı : 69-Temmuz - Ağustos – Eylül/2005

  

 Kurban Hakkında KÜTÜBÜ SİTTE’deki Hadisler

 

-Bedene (yolda) doğuracak olursa, yavrusu da götürülüp annesiyle birlikte kesilir. Yavruyu taşıyacak bir mahmel (taşıyıcı) bulunmazsa annesine yükletilir. (1518.Hadis)

 

-Babam Hz.Ömer, necib (denen çok muteber cinsten bir deveyi) Kabe`ye kurban olarak bağışlamıştı. (O ara necibe) üç yüz dinar verdiler. Resulullah (sav)`a gidip sordu: "Ben necibi Kabe`ye bağışlamıştım. Bu ara bazıları gelip üç yüz dinar verip satın almak istediler. Bunu satıp yerine bir başka deve alayım mı?" "Hayır," dedi. "Başkasını değil, onu keseceksin." (1519.Hadis)

 

-Resulullah (sav) Hudeybiye senesinde, Kabe`de kesilmek üzere birçok deveyi kurban kıldı. Bunlar arasında (vaktiyle) Ebu Cehl`e ait olan, başında gümüşten -bazı raviler altından der- mamul bir büre bulunan deve de vardı. Bununla, müşrikleri öfkelendiriyordu. (1520.Hadis)

 

-İbnu Ömer (ra), kurbanlık devesine kabati ketenden, yünden mamul renkli kilimlerden, iki parçalı takımlardan çul sarar, sonra bunu Kabe`ye yollardı. Bunlarla orada Kabe`ye örgü yapılırdı. (1521.Hadis)

 

-Resulullah (sav), (beni göndererek), kurbanlık develeriyle ilgilenmemi, onların etlerini, derilerini, çullarını tasadduk etmemi, bunlardan kasaba bir (ücret) vermememi tenbih etti." Hz. Ali (ra) der ki: "Kasaba ücretini kendimizden öderdik." (1522.Hadis)

 

-Resulullah (sav) kurbanlığını (Mekke ile Medine arasında bir mevki olan) Kudeyd`de satın almıştı. İbnu Ömer (ra) de aynen öyle yaptı. (1523.Hadis)___________________________________________________

 ÖZEL

 

KREDİ KARTIYLA KURBAN KESİLEBİLİR Mİ?

 

Kurban bayramı yaklaşırken, kurum ve kuruluşların kredi kartıyla vekaleten kurban kesmesi ilahiyatçıları ikiye böldü. Ancak diyanet son noktayı koydu:

 

Kurban bayramı yaklaşırken, kurum ve kuruluşların kredi kartıyla vekaleten kurban kesmesi ilahiyatçıları ikiye böldü. Ancak diyanet kredi kartıyla kurban kesimi konusunda son noktayı koydu, "Kredi kartı ile kurban kesimi caizdir" dedi.

 

Kurban bayramı yaklaşırken, "kredi kartıyla kurban kesilir mi?' tartışması da yeniden gündeme geldi. Akdeniz Üniversitesi Öğretim Üyesi İlahiyat Profesörü Şahin Filiz, ANKA'ya yaptığı açıklamada, kurumların kredi kartıyla vekaleten kurban kesmelerine karşı çıkarak "Kredi kartıyla borçlanarak ibadet yapılmaz. Çünkü hac gibi kurban gibi malla yapılan ibadetler kişinin temel ihtiyaçlarının ötesinde bir birikimi, varlığı söz konusuysa yapılabilir" dedi. Akdeniz İlahiyat Profesörü Şahin Filiz, kredi kartıyla kurban kesmenin dinen uygun olmadığını söyleyerek "Kurban kesen insanların büyük bir kısmı ya orta sınıftan ya da ortanın altında fakirlik sınırında yaşayan insanlar. İlla da kurbandan kan dökmek, ya da et dağıtmak şeklinde kendini zorunlu hissetmek doğru değil" dedi. Profesör Filiz ayrıca, şahsi yapılan bir ibadetin kurumlara havale edilmesinin de doğru olmadığını savunarak şunları söyledi:

 

"Çünkü ibadet kurumsallaştıkça bu sefer sahtekarlıklar, hırsızlıklar, istismarlar özellikle din istismarı alıp başını gidiyor. Sakın bireysel ibadetinizi imkanınız yoksa borçlanarak yapmayın. Dinde böyle bir zorunluluk yok. Sakın ola kendi mahallenizde fakirler yoksullar varken bu bireysel ibadetinizi kurumlara havale etmeyin. Bir ibadet kesinlikle tekele girmez. Kurumların tekeliyle ibadet yapılmaz."

 

"KREDİ KARTI GÜNÜMÜZÜN ALIŞ VERİŞ ARACI"

 

İlahiyat Profesörü Zekeriya Beyaz ise, kredi kartıyla ibadet olmaz gibi bir yaklaşımın yanlış olduğunu söyleyerek " O da bugün para yerine kullanılan bir yöntemdir. Kredi kartı günümüzde bir alış veriş aracıdır. Para aracıdır" dedi. Borçlu olan bir kimsenin de kurban kesebileceğini ifade eden Beyaz, "Kesse ne olur. Bir şey olmaz. Kişi kendi üzerine farz olmadığı şart olmadığı halde çoluğuna çocuğuna karşı, çevreye karşı kurbanını kesiyor. Bunları saygıyla karşılamak lazım. Normaldir" diye konuştu. İlahiyat Profesörü ibadetin kurumlara devredilmesine ilişkin olarak ise şunları söyledi:

 

"Din de kurum yok mudur? Din de insanlar şahsi ibadetlerini toplu halde, kurumsal halde camide yapmıyor muyuz? Kurumdan uzaklaşmak gibi bir durum söz konusu olamaz. Bugün 10 milyonların bir araya toplandığı bir yerde, kim fakir kim yoksul bunları ancak kurumlar ve belli görevliler tespit eder. Dolayısıyla bu türlü hayır kurumlarının oluşması eşyanın tabiatı olarak, zaruret olarak ortaya çıkmıştır. Kurumlar, vakıflar, dernekler de günün ihtiyaçlarından doğmuş kurumlardır. Alırlar, kurbanı keserler, gerekli yerlere hediye ederler. Bunlar da aracı kurumlardır, gayet güzeldir."

 

DİYANET: "KREDİ KATIYLA KURBAN KESİLEBİLİR"

 

İlahiyatçıları bölen tartışmaya Diyanet "Kredi kartı ile kurban kesimi caizdir" diyerek noktayı koydu. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi Mehmet Keskin yaptığı açıklamada, kredi kartıyla alış veriş yapmanın caiz olduğuna ilişkin Din İşleri Yüksek Kurulu'nun kararı olduğunu söyleyerek "Kişiler kredi kartıyla alış veriş yaparlarsa ödemeleri gereken tutarı zamanında ödedikleri takdirde bunda herhangi bir sakınca söz konusu değildir. Bu çerçevede bu kartlarla kurban almanın da normal bir alış veriş olması bakımından hiçbir dini sakıncası yoktur" dedi. Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi Keskin şunları söyledi: "Dolayısıyla eğer vatandaşlarımızı kurban kesmekle yükümlü iseler, söz gelimi varlıklı bir kimse ama elinde hali hazırda nakit parası yok. O zaman kredi kartıyla kurban alabilir. Caizliği konusunda tereddüt yoktu. İnsanlarımız kredi kartıyla kurban alabilir, kesebilir. İbadetini bu şekilde yerine getirebilir."

 

"KİŞİ İBADETİNİ HAYIR KURUMLARI ARACILIĞIYLA DA YERİNE GETİREBİLİR; ANCAK İSTİSMARCILARA DİKKAT"

 

Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi Mehmet Keskin, kişinin ibadetini kendisi bizzat yerine getirebileceği gibi bunu hayır kurumları aracılığıyla da vekaletini vererek yerine getirebileceğini ifade etti. Bu işi üstlenen bazı hayır kurumları, vakıflar olduğunu belirten Keskin, şöyle devam etti:

 

"Vatandaşa belli bir tutar karşılığında kurbanlarını vekalet yoluyla kesebileceklerini deklare ediyorlar. Vatandaşlar da bu kurumlardan herhangi birini tercih ederek kurbanlıklarını bunların açtırdıkları hesaplara belirlenen fiyatın karşılığındaki parayı yatırarak vekalet vermiş oluyor. Bu kurumlar da onun bu vekaletine uyarak onun adına kurbanını kesebilirler. Ve bu kurbanın geçerliliğine ilişkin de herhangi bir şüphe duyulmaması gerekir. İnsanlarımız dilerlerse hayır kurumları aracılığıyla kurbanlarını kestirebilirler. Öte yandan sadece kurban da değil diğer ibadetlerde de zaman zaman istismarlar yaşanabiliyor. Siz kurbanınızı bir hayır kurumuna belli bir tutarı onların hesabına yatırdığınız takdirde siz kurbanınızı kesme yükümlülüğünden kurtulmuş olursunuz. Bir vecibeyi yerine getirmiş olursunuz. Ama o organizasyonun yetkilileri, idarecileri kendilerinin hesabına yatırılan bu paraları amacı dışında kullanacaklarsa bunun sorumluluğu onarlın olacaktır. Kendileri Allah katında sorumlu olacaklardır. O nedenle vatandaşlar da bu kurumları araştırmalı, hangi kuruma güveniyorsa özellikle toplumun büyük çoğunluğunun yöneldiği kurumlara vermeli, tercihini o yönde kullanmalıdır."

 

http://www.haberprogram.com/h/2008/12/05/38755-kredi-kartiyla-kurban-kesilebilir-mi.php

 

BÖLÜM YAZILARI

DEFA OKUNMUŞTUR...

Anamur'un ve Anamurluların Buluşma Adresi ve Gerçek Sesi..."
ANAMUR'UN SESİ
   

  Başa Dön 

Yazdır

 
 
 
Copyright © Tüm Hakları Saklıdır [Çınar Arıkan]